پطرس دى سركيس گيلانتز ( مترجم : محمد مهريار )
59
سقوط اصفهان ( فارسى )
فرستاد تا ببيند قشون ايران در آنجا هست يا نه . اين دويست نفر به امكنه فوق شتافتند و معلوم داشتند كه در آنجا هيچ ايرانى جز برزگران وجود ندارد و هيچكس نبود كه با آنان به ستيزه برخيزد . همين افغانان به محمود خبر آوردند كه حتى يك نفر ايرانى هم در ناحيت ارمنيان نبود . اين امر در 9 ( 20 مارس ) اتفاق افتاد . 19 - 10 ( 21 مارس ) محمود سوار شد و با همهء سپاه خويش به باغ فرحآباد « 1 » رفت ، و مقر خويش را در باغ فرحآباد قرار داد ، و لشكر را به تصرف محلات گسك ، ايروان ، تبريز ، دشتى و همچنين قاراگل ( Qaragel ) كچر ( kocher ) و جلفا فرستاد « 2 » . منطقهء اشغالى آنان تا به حد زاينده رود رسيد « 3 » . در اين
--> اوّليهء اين محلتها ، نام شهرها و ديهاى ارمنستان و آذربايجان را كه ، خود از آنجا آمده بودند ، بر محلههاى خويش نهاده بودند . ( 1 ) - شاه سلطان حسين مبالغ خطيرى در ساختمان باغ و قصر خويش در فرحآباد خرج كرد و افراط را در اين باب به نهايت رسانيد . فرحآباد در جنوب غربى جلفا و به فاصله 5 / 3 ميل از مركز اصفهان قرار دارد . ولينسكى ( Volynsky ) ، سفير روسيه ، يك بار در سال 1717 ميلادى در قصر فرحآباد بحضور شاه بار يافته است . Joh nBellofAntermony كه در هيئت روسى سمت جراح داشته است ، فرحآباد را جائى سخت دلپذير تعريف مىكند كه با گلستانها ، چشمهها و آبشارها زينت شده است و دور تا دور آن را باغستانها و چمنزارهائى براى نگاهدارى هر گونه حيوانات شكارى احاطه كرده است . ( سفرنامه ، جلد 1 ، ص 196 ) همچنين رجوع كنيد به كتاب ASurveyof PersianArt جلد 2 ، ص 1334 - 1436 و كتاب اصفهان در سلسلهء آثار ايران از M . A . Godard شماره 1 ، ص 166 - 167 چاپ سال 1937 ميلادى ( ل . ل ) . ( 2 ) - اشغال جلفا به دست محمود موضوع قطعه شعرى است كه سراپيون حكيميان ( Serapion Hekimian - ) به زبان ارمنى سروده است . رجوع كنيد به Bazmavep ، در روزنامه ارمنى صومعه سن لازار : » TheArmeni anJournaloftheSt . LazarusMonastery « . چاپ ونيز ، 1850 ميلادى ، شماره 8 ، 9 و 11 . ( ل . ل ) . ( 3 ) - در متن ارمنى قريهء Chandaru آمده است كه بىشبهه تحريفى از كلمه زاينده رود مىباشد .